X
مەریوان مەسعود

مام جەلال بۆ كوردستانی نوێ‌: هەقە هەمیشە مانشێت و سەروتارتان هەبێت ئەگینا رۆژنامەكەتان كەچەڵ دەبێت!

مەریوان مەسعود

گەڕانەوەی زەمەن
مام جەلال بۆ كوردستانی نوێ‌: هەقە هەمیشە مانشێت و سەروتارتان هەبێت ئەگینا رۆژنامەكەتان كەچەڵ دەبێت!
مەریوان مەسعود
36
كە ویستم ئەڵقەی ئەمجارەی گۆشەكەم بنووسم، رێك هاوكاتی یادی (30) ساڵەی دەرچوونی رۆژنامەی كوردستانی نوێ‌ بوو، كە خۆشم وا بۆ (25) ساڵ دەچێت لەو رۆژنامەیە كار دەكەم، كوردستانی نوێ‌ قوتابخانەیەكی ئەوەندە پاك و پوخت و بە سەلیقەیە، هەموو رۆژنامەوانێكی كورد ئەگەر بە بەر دەرگای ئەم قوتابخانەیەش رۆیشتبێ‌، بێ‌ شكم رۆژنامەوانێكی سەركەوتووە، كوردستانی نوێ‌ هەر رۆژنامەیەكی ئاسایی نەبووە، بەڵكو سەردەمانێكی زۆرە ناسنامەی حزبێكی گەورەی وەكو یەكێتییە، بۆیە سەیر دەكەین خودی رەوانشاد مام جەلال تاڵەبانی كە هاوكات سكرتێری حزبەكەش بووە، زۆر بایەخی بە رۆژنامەكە داوە، تەنانەت كاتی نەخۆشكەوتنەكەشی تەنها بڵاوكراوە كە دەیخوێندەوە هەر كوردستانی نوێ‌ بوو، مام جەلال لە ساڵیادی رۆژنامەكە واتە لە 12/1/1993، وتارێكی كورت لەبارەی رۆژنامەكەوە دەنووسێت، كە تەنیا یەك ساڵ بوو دەردەچوو، لە وتارەكەیدا كە لە ژمارە (290) بڵاوكراوەتەوە لەژێر ناونیشانی (كوردستانی نوێم چۆن دەوێ ؟)، مام جەلال دەنووسێت:
« دەرچواندنی كوردستانی نوێ ئەوەش بۆ ماوەی ساڵێك بێپسانەوەو وەستاندن خۆی لە خۆیدا شاكارێكی رۆژنامەگەری نوێی كوردەواری و كوردایەتییە، بەڵام درێژەپێدان ئەویش بە گەشەپێدانەوە كارێكی گرنگتر و بە كەڵكترە ژیان ناپسێتەوەو ناكوژێتەوە. بۆیەش دەبێ لایەنەكانی بە لایەنی هۆشیاری و رۆژنامەگەریشەوە نەپساوەو بەردەوام و گەشەكردووبن بۆیەش دەبێ هەمیشە بە تەمای پێشكەوتن و گەشەكردنی كوردستانی نوێ بین.
دیارە بۆتان هەیە شانازی بەوەوە بكەن كە دەسپێشكەربوونە لە دەرچواندنی یەكەمین رۆژنامەی رۆژانەی كوردی ئەویش بۆ ماوەی ساڵێك كە ئەمە بۆ یەكەمجارە لە مێژووی كوردستانی عیراقدا روودەدات…. بگرە لە مێژووی هەموو كوردستاندا.. بەڵام هەقی شانازی شۆڕشگێڕانەتان هەیە، نەك هەقی لە خۆبایی بوون و خۆلێگۆڕان و … زلی (دەردی سۆرانی دەڵێن) سوپاستان دەكەین لەسەر ئەرك و هەوڵ و كۆشش و رەنج و ماندووبوونتان، بەڵام داوامان پەرەپێدان و باشتربوونە».
مام جەلال لە لاپەڕە یەك-ی رۆژنامەكەوە تا دوا لاپەڕە پێشنیاز و سەرنجی خۆی دەخاتە ڕوو كە ئەو كاتە رۆژنامەكە تەنیا (😎 لاپەڕە بووە، لە بڕگەیەكی نووسینەكەی دەڵێت:
« هەقە هەمیشە مانشێت و سەروتارتان هەبێت ئەگینا ڕۆژنامەكەتان كەچەڵ دەبێت!».
مام جەلال وەكو هیچ سەركردەیەكی تر نەبووە، هەمیشە جگە لە نەتەوەی كورد، توركمان و مەسیحی و ئێزدی و كەمە نەتەوەكانی تری لە بیربووە، بۆیە لە بڕگەیەكی تری پێشنیازەكانی بۆ كوردستانی نوێ‌ دەڵێت:
«لە ناوەڕۆكی وتارەكانیشدا هەقە زۆرتر، پتر درێژدادڕانە سووربن لەسەر داواكردن و پاراستنی مافەكانی برا توركمان، برا ئاسوری، برا مەسیحیەكان. هەقە زۆرتر باسی برا ئیزیدییە خۆشەویستەكانمان بكەن».
مام جەلال لە هەموو قۆناغەكانی كوردستانی نوێ‌، وەكو سەرنووسەری سێبەر وابووە بۆ رۆژنامەكە لاتان سەیر نەبێت كە زۆرجار هەبووە خۆی مانشێتی سەرەكی و عینوانی بابەت و شوێنی دانانی بابەتی دیاری كردووە، لە یەكێك لە نموونەكان كە وێنەكەیم داناوە هامشێكی بۆ نووسینێك نووسیوە، بەمشێوەیە:
« كوردستانی نوێی بەڕێز…
سڵاوێكی گەرم…
بۆ بڵاوكردنەوەی لە لاپەڕەیەكی دیاردا»
ئەمە جگە لەوەی زۆر گرنگی بە لایەنی زمانەوانیی رۆژنامەكە داوە، كە زۆرجار دەستخۆشی و زۆرجاریش رەخنەو سەرزەنشتی بە دوای خۆیدا هێناوە، لە ساڵی 2001، مام جەلال كۆمەڵێك پێشنیازی زمانەوانی لا گەڵاڵە دەبێت، كە دیارە كوردستانی نوێ‌ چەند جارێك هەڵەی تێدا کراوە، بۆیە بە نووسراوێك لە شێوەی یاداشت كە ئیمزای خۆی لەسەرە بە ناونیشانی (راست كردنەوەی هەندێ‌ ناوی بە هەڵە بەكارهاتوو) یاداشتەكە لە شێوەی داخلی واتە تەنیا بۆ رۆژنامەنووس و نووسەرانی كوردستانی نوێ‌ دەنێرێت، بۆیە لە پێشەكی یاداشتەكە دەنووسێت:
« هەڤاڵانی نوسەر لە كوردستانی نوێ دا
سڵاوێكی گەرم
زۆر بە داخەوە لە كوردستانی نوێ دا هەندێ ناو و زاراوە بە هەڵە بەكاردەهێنرێن كە ئەوەش لە شان و شەوكەتی رۆژنامەیەكی گرانبەهای وەك كوردستانی نوێ كەم دەكاتەوە.
وا دیسان هەندێكیتان بۆ دەنووسمەوە، هیوادارم هەڤاڵانی تریش هەندێكی ترتان بۆ ڕاست بكەنەوە».
لەبەر بایەخی یاداشتەكەو لەبەر ئەوەی یەكەمجارە بڵاودەكرێتەوە كە مام جەلال بۆچوونی وابووە لەسەر كۆمەڵێك زاراوە، من وەكو خۆی هەر حەوت خاڵەكە دادەنێمەوە:
«1- لە جیاتی ڤیستیڤاڵ کە هەڵەیە، ڕاستی یەکەی بنوسن کە فیستیڤاڵە، واتە بە (ف) دەست پێدەکات.
2- لە جیاتی سیڤەر کە هەڵەیە ڕاستی یەکەی (سێڤر) ە.
3- لە بەکارهێنانی دیموکراسی دا ئاگاداربن کە دەکاتە –دیموقراگیە- ی عەرەبی.
4- لە بەکارهێنانی دیموکرات دا ئاگاداربن کە دەکاتە دیموقراگی عەرەبی.
بۆیە نابێ بگوترێ دیموکراسیەت: بەڵکو هەر دیموکراسی بەسە. بۆ کەسێکی( دیموکرات) یش ئەگوترێ فلانە کەس پیاوێکی دیموکراتە یان فلانە حزب حزبێکی دیموکراتە.
5- هەر بە هەمان شێوەی سەرەوەش سۆشیالزم(إشتراكیە) و سۆشیالیست (ئیشتراکی) بەکار بهێنرێت. هەروەها مارکسیزم (مارکسیە) و مارکسیت (مارکسی) بەکار بێت.
6- لە ناوەکانی پیاوو حزبەکانی دنیاش پێویستە ئاگاداربن.
بۆ نموونە پارتی سۆسیالستی فەرەنسە (الحزب الاشتراكی الفرنسی) یان پارتی ئەلەمان (حزب الخچر الالمانی) ناوی پیاوە ناودارەکانی دونیاش دەبێ بە دیققەت و وەک خۆیان بنوسرێنەوە.
7- لە دانانی سەرەدێرەکان دا، مانشێتەکانی ورد و درشت پێویستە بێ لایەن نیشان بدرێت، جگە لەوانەی خۆمان مەبەستمانە. بۆ نموونە لە جیاتی بنوسرێت: ئاهەنگێک لە پێناوی سەندنەوەی دوورگەکانی کوریل دا، دەنوسرێت ئاهەنگێک دەربارەی دوورگەکانی کوریل و هەروەها شتی تریش.»
مام جەلال، لە كۆتایی یاداشتەكەی، بۆچوونێكی تری هەبووەو هەر خۆی پێ راست نەبووە، بۆیە پێی وابووە دەبێت رۆژنامەی كوردستانی نوێ سوود لە نووسەرانی بە توانای تریش وەربگرێت بۆ نموونە باسی نەوشیروان مستەفا و د. فوئاد مەعسوم دەكات و دەنووسێت:
جا ئیتر هیوادارم هەڤاڵانی نوسەری باشیش وەک کاکە نەوە (لە کوردی دا) و کاک د. فوئاد (لە عەرەبی دا) رێنوێنی خۆیانتان بۆ بنێرن.