X

دەقی وتەكانی لاهور شێخ جەنگی لە پارلەمانی ئەوروپا

گفتوگۆ

30/05/2016     25028 ژمارەی خوێندراو
Alternate Text

دەقی وتەكانی لاهور شێخ جەنگی بەرێوەبەری ئاژانسی پاراستن و زانیاری هەرێمی كوردستان لە پارلەمانی ئەوروپا  

 بەڕێوبەری پانێڵ 
سەرەتا بەخێرهاتنی بەڕیز لاهور شێخ جەنگی بەڕێوبەری ئاژانسی پاراستن و زانیاری دەكەین. بەڕێزیان ئەمڕۆ سەردانی بارەگای ناتۆیان كرد گفتوگۆیان دەربارەی كێشە ئەمنیەكانی ناوچەكەیان كرد ، ئەمشەو ڕاپۆرتێك لەسەر ڕاوبۆچونی دەربارەی بارودۆخی ناوچەكە لە ڕوی ئەمنی و سیاسییەوە پێشكەشدەكات. وەك دەزانین شەڕكردن بەتەنها بەس نیە بۆ لەناوبردنی تیرۆرستانی داعش چونكە ئایدیۆلۆجی ناكوژرێت بەڵكو لەڕوی سیاسیەوە دەبێت چارەسەربكرێت ئەگینا كێشەكە لەناوچەكە دادەمێنێتەوە ڕەنگە لەژێر ناوێكی تردا بێت یان بەشێوازێكی تر بەس هەر مەترسی ئەمنی بەردەوام دەبێت .

پاشان بەڕێوبەری پانێڵەكە بەخێرهاتنی میوانەكان دەكات لە پەرلەمانی ئەوروپا و وڵاتانی هۆڵندا و میوانە بانگێشتكراوەكانی تریش . جەخت لەوەش دەكاتەوە كۆبونەوەكە كراوە نەبووە و بە بانگێشتی تایبەتی بووە ئەگینا هۆڵی زۆر گەورەتر پێویست دەبوو بەسەد‌ان كەس ئامادە دەبون  زۆر خۆشحاڵە بە ئامادەبونی بەڕێز لاهور شێخ جەنگی و داوای لێدەكات كە گفتوگۆكانی دەست پێبكات .
بەڕێز لاهور شێخ جەنگی سوپاسی ڕێكخەری پانیڵەكە دەكات بۆ بانگێشت كردنی بۆ قسەكردن لەسەر گرنگترین بابەت كە نەك تەنها هەڕەشەیە لەسەر كوردستان و عێراق بەڵكو لەسەر ناوچەكانی ئەوروپا و  هەموو جیهانی ئازادیخواز.

 دەقی وتەكانی  بەڕێز لاهور شێخ جەنگی :

"لەكوردستان و عێراق ئێمە مامەڵە لەگەڵ دوژمنێكی زۆر دڕندە دەكەین كە سنوری نیە بۆ كارەكانی و لەرابردوشدا ئێمە شەڕمان لەگەڵ ئەم دوژمنە كردووە بەشێوەی جیاواز، بەناوی جیاواز قەبارەی جیاواز لەساڵی 2000 ەوە ‌وەكو گروپی "جوند الائیسلام" كەدوای بوو بە "ئەنصار الائیسلام " پاشان " قاعیدە" لەعێراق وە لە ئێستاشدا  گروپی تیرۆرستی "دەوڵەتی ئیسلامی عێراق و شام (داعش)".

ئەم گروپانە هەمان ئایدۆلۆجیایان هەیه سەرەرای جیاوازی لەناوەكانیان و شێوە و قەبارەیان هەیە. بۆیە گەیشتومەتە ئەو ئەنجامە كەئەتوانم بڵێم ئێمە لە رابردووەوە چ بەتەنها یان بەیارمەتی هاوپەیمانان توانیومانە ئەم گروپانە لەناوبەرین و كەمیان بكەینەوە بەڵام نەمانتوانیوە ئایدۆلۆجیەكەیان بنەبڕ بكەین  لەبەرئەوەی شێوازی بیركردنەوەی وڵاتانی ڕۆژهەڵاتی ناوەراست و هاوپەیمانانیش بەئاراستەی بەكارهێنانی هێزی سەربازی بووە بۆچارەسەری كێشەكان و كۆتایی هێنانی دەسەڵاتەكانی ناوچەكە . هەرگیز بەوردی بیر لە چارەسەی كێشەكان نەكراوەتەوه لەڕوی ڕەگ و ئایدولۆجیایوە .

ئەم بابەتە گرنگیەكی زۆری هەیە و دەمەوێت كەمێ باسی بكەم .

لە ئێستادا هەڵمەتێكی سەربازی گەورە لەكوردستان و عێراق و سوریادا بەڕێوە دەچێت و هاوپەیمانێتیەكی نێودەوڵەتی لەچواردەوەری دروستكراوە بۆئەوەی بەزوترین كات ناوچەكان ئازادبكەن لەم گروپە تیرۆرستیە بەتایبەتیش شارەكانی وەكو ڕەقە و موسڵ بەڵام ئەوەی بەدی ناكرێت ئەوەیە كە هاوپەیمانان شان بەشانی هەڵمەتی سەربازی لەڕوی سیاسیەوە بەشدارنین لە بەغداد. من بڕوام وایە كە پێویستە بگەڕێینەوە بۆ هۆكاری دروست بونی داعش ، 3 ساڵ لەمەوبەر خەڵكی ئەنبار دەستیانكرد بە خۆ پیشاندان و دوای خزمەتگوزاری و هەلی كاریان دەكرد بەڵام حكومەتی عێراق گوێی پێنەدان ،​ ویستمان بەدنیا ڕابگەیەنین كە كێشەیەك هەیە لەو ناوچەیە بەڵام كەس گوێی نەگرت. كە ئەمەش بەبڕوای من بووە هۆكاری سەرهەڵدانی داعش ، بۆشایی سیاسی لە بەغداد و تایفە گەرایەتی لە هەڵكشاندابوو لەم كاتەدا لەژێر دەسەڵاتی حكومەتی مالكیدا و دوركەوتنەوە لەهاوڵاتیان بەهۆی دروستبونی بۆشایی سیاسی كە ئەمەش ناوەندێكی گونجاوە بۆ دەركەوتن و گەشە سەندنی توندڕەوی . هەرچەندە سەركەوتنی زۆرمان بەسەر هێزە دڕندەكەی داعش دا تۆماركردووە لەم ساڵانەی پێشودا لە كورداستانی عێراق و عێراق و ڕۆژئاواشدا بەڵام بەرای من پێویستمان بەبەشداری سیاسی هەیە لە هەمولایەكەوە بۆ چارەسەری ئەم كێشانەه بەتایبەتی یەكێتی ئەوروپا و زل هێزەكان وەكو ئەمریكا . هەمولایەنەكان گرنگی دەدەن بە تێكشكاندنی داعش لەگۆڕەپانی جەنگدا كە لەوانەیە ببێتە هۆی لەناوبردنی داعش لەماوەی ساڵێك بۆ دووساڵ بەڵام وەكو پێستریش ئاماژەم پێدا ئەگەر كار لەسەر لایەنی سیاسی و ئایدۆلۆجیای نەكرێت لەوانەیە دوایی داعش گروپێكی تر لە ژێر ناوێكی جیاوازدا بەشێوەی تر و دڕندانە تر دەربكەون .

بەم دواییانە لەبەغداد كێشەی سیاسی تر سەریهەڵدا و بینیمان خۆپیشاندەران ڕژانە سەر شەقامەكانی بەغداد و بینای پەرلەمانیان گرت ، كە ئەمەش ئەوە نیشاندەدات كە عێراقیەكان توانای ئەوەیان نیە (بەداخەوە كە وادەڵێم) كێشەكانی ناوخۆی خۆیان چارەسەربكەن .

دوای ئەوەی هێزەكانی هاوپەیمانان عێراقیان بەجێ هێشت لە ساڵی 2011 دا، عێراقیەكان دەسەڵاتی ڕەهایان درایه كە وڵاتەكەیان بەرن بەڕێوە بەڵام ساڵ لەدوای ساڵ دۆخەكە بەرە و خراپتر رۆیشت بۆ سیاسەتمەدارانی عێراق و هاوڵاتیانی عێراق.

پێموایە دەبێت سەرەتا كێشەكانی عێراق لەروی سیاسیەوە چارەسەربكرێت لەبەرئەوەی بیری عێراقیەكان وەكو هەمو نەتەوەكانی تری رۆژ هەڵاتی ناوەراست پێوستی بەوەیه كە لایەنێك ڕاوێژكاری بكات و پێی بڵێت چیبكات .
دوام لەیەكێتی ئەوروپا كرد كەلەم كاتەدا بەشداری كاراتربن لە ڕوی سیاسیەوە لەگەڵ گروپ و حیزبە عێراقیەكاندا .

داوام لە ویلایەتە ‌یەكگرتووەكانی ئەمریكا كە بەشداربن لەڕوی سیاسیەوە لە عێراقدا لەبەرئەوەی لەئێستادا ئامادەییان  نیە لە بەغدا و تەنها گرنگی بەلایەنی سەربازیی دەدەن بۆ تێكشكانی داعش .
ئەگەر سەرنج بدەین لە عێراق و سوریا دوای داعش بۆ نمونە ئازادكردنی موسڵ و ڕەقە كە هوموان باسی لێوەدەكەن كە دەبێتە هۆی شكاندنی پشتی ئەم گروپە تیرۆرستیە و سەرەتای لەناوچونی وەكو ڕێكخراو نەك وەك ئایدۆلۆجیا . لەچەند شوێنێك وەكو لە ڕومادی و پاڕیزگای صەلاح الدین بینیمان كە دوای داعش ژێرخانی ئەو ناوچەیە وێران بوبوون بەتەواوەتی .

 

نزیكەی 1.8 ملیۆن ئاوارەی ئەو ناوچانە لە كوردستان جێگیربوون و پێوستە داوای ئازادكردنی شوێنەكانیان بگەڕینەوە سەر ماڵ و حاڵی خۆیان بەڵام لەم كاتی قەیرانەداكە حكومەتی عێراق بە‌دەست قەیرانی داراییەوە دەناڵێنێت و تەنانەت حكومەتی هەرێمی كورستانیش ، ئەمە وادەكات حكومەتی عێراق نەتوانێت پێداویستیە سەرەتاییەكان بۆ ئەو ئاوارانە دابین بكات بۆئەوەی لە كۆتاییدا بگەڕێنەوە ناوچە ئازادكراوەكانیان ، پێویستە بیر لەمە بكرێتەوە ئەگەر حكومەت نەتوانێت خزمەت گوزاری تەندروستی بۆ هاوڵاتیان دابینبكات ، خویندن بۆ منداڵەكانیان دابینبكات  و هەلی كار بۆ هاوڵاتیە گەراوەكان بڕەخسێنێت، ئەبێتە هۆی خوڵقاندنی كەشێكی لەبار بۆ سەرهەڵدانی گروپی تری توندڕەو و تیرۆرست لەژێر ناوی تردا كە لەوانەیە دڕندە تریش بێت لەداعش .

 

لێرەدا ئەمەویت ئەوە بڵێم كە ئێمە هەرچەندە پشتگیری تەواوی هاوپەیمانان دەكەین لەوكارانەی كە دەیكەن و سوپاس گوزاریشین بۆ هەموو ئەوانەی بۆ ئێمەیان كردووە كە بەشداربون لەگەڵماندا لەماوەی دوو بۆ دوو ساڵ و نیوی پێشودا لەگەڵ هێزە عێراقیەكاندا بۆ بەرەنگاربونەوەی ئەم دوژمنە دڕندەیە ، ئەویش بەگرنگیدان بە ڕوبەروبونەوەی سەربازی ڕزگاركردنی شار و ناوچەكانە لەدەستیان بەڵام پێویستە شان بەشانی لایەنی سەربازی لە روی سیاسیەوە بەشداربن لە بەغداد .

بەبێ هاوكاری سیاسی ئەمە‌ رودەدات كە ئێستا ئەیبینین لە عێراق  ئەگەر شیعە وەربگرین بەنمونە دەبینین كە چەندین گروپیان هەیە و هەرگیز وادابەشبونەبون وەكو ئەوەی لە دوای ساڵی 2003 ڕویداوە . گروپیكی شیعە نزیكە لە كۆماری ئێسلامی ئێرانەوە ، گروپێكی تری شیعە ناسیۆنالیستی عێراقیە و گوروپێكی تر شیعەی باوی ناو هاوڵاتیانە وەكو شوێنكەوتوانی موقتەدا سەدر    .

 
ئەگەر سەرنجبدەینە سونەی عێراقیش دەبینین كە تیاماون و سەركردەیەكی راستەقینەیان نیە و كەس نوێنەرایەتی هەمویان ناكات لە عێراقداو بەسەربەخۆیی وەكو سوننە بەس دەردەكەون، ئەگەر تەماشای كوردیش بكەین لەعێراق دەبینین كە ئێمەش وەكو كورد كێشەی خۆمانمان هەیە .

بۆیە ئەمانە ئەوە دەردەخەن كە بەشداری سیاسی زۆرگرنگە بەتایبەتی لایەنەكانی دەرەوە بەڵام بەدەر لەوڵاتی ناوچەكە چونكە وڵاتە دراوسێكان هەموو بەرژەوەندی خۆیان هەیە لە عێراقدا و بەرژەوەندی عێراق ناخەنە پێش بەرژەوەندی خۆیان یان هەیە لە عێراقدا و بەرژەوەندی عێراق ناخەنە پێش بەرژەوەندی خۆیانەوە .

 

بۆیە زۆر گرنگە حكومەتەكانی یەكێتی ئەوروپا و ئەمریكا و بەریتانیان بەشێوەیەكی چالاكانەتر بەشداری سیاسی یانە یان هەبێت بەتایبەتیش لە بەغداد ئەگەر نا وڵاتەكە زیاتر لە سكەی خۆی لادەدات و بەرەوخراپتر دەڕوات و یەكێتی ئەوروپاش ئەوكاتە دەبێت چارەسەری بۆ كێشەی زیاتر بدۆزنەوه دوای داعش. لێرە بەكورتی كۆتایی پێدەهێنم دەمەوێت كات بهێڵمەوە بۆ پرسیارەكان پەیامەكەم بەكورت ئەوەبوو كە بەرەنگاربونەوەی داعش لەروی سەربازیەوە بەس نیە بۆ لەناوبردنی ئەم گروپە بەڵكو بۆئەوەی بە سەركەوتویی كارەكە بكرێت و بۆئەوەی یەكێتی ئەوروپا پارەیەكی زۆر و كاتێَكی زۆر سەرفنەكات بۆ چارەسەركردنی كێشه یەك لەدوای یەكەكان لە ڕۆژهەڵاتی ناوەراست ئەبێ بیر لەوەبكرێتەوە كە بەرەنگاری داعش ببنەوە لەروی ئایدۆلۆجیشەوە .

 

 

بەڕێوبەری پانێڵ سوپاسی بێپایانی میوانەكان دەكات و دەرگای پرسیار دەكاتەوە بەڕوی ئامادەبواندا كە ئاماژە بەوە دەكات باباتەكە زۆر گرنگە چونكە پەیوەندی بە كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی هەیە .
ئەو راپۆرتەم خوێندۆتەوە كە لەلایەن بەشی توێژینەوەی كۆنگرێسی ئەمریكا بڵاوبۆتەوە لەمساڵدا كە گرنگی بۆ وڵاتانی ئەوروپا و مایەی دروستكردنی كێشەیە بۆیان ، دەزگای هەواڵگری ئاماژە بەوەدەكات لەساڵی 2012 وە زیاتر لە 36500 كەس لە زیاتر لە 100 وڵاتی جیاواز چونەتە سوریا بۆ شەڕكردن لەڕیزی گروپە  چەكدارە جیاوازەكاندا و لەمانەش 6600 كەسیان ئەوروپی و ئەمریكیین (زۆربەی ئەوروپی). ئەوگفتوگۆ و دیبەیتانەی لە هۆڵندا و فەرەنسا و بەلجیكا ئەنجامدراون ئاماژەیان بەوەكرد هەندێك لەوكەسانە گوازراونەتەوە وڵاتەكانیان لە ئەوروپا و كێشەی ئەمنی دروستدەكەن كە ئەمەش كێشەیەكی جدیە ، هەروەها لەناو عێراق و سوریاشەوە داوا لە لایەنگرانی گروپە تیرۆرستیەكان كراوە كە چالاكی تیرۆرستی ئەنجامبدەن لە ئەوروپا كە ئەمەش زۆرترین مەترسی لای ئێمەی ئەوروپی دروستدەكات كەئایا شار و شارۆچكەكانمان ، فرۆكەخانەكانە و شەمەندەفەرەكانمان ناكاتە ئامانج لە هەركاتێكدا .

بۆیە پرسیارەكەم بۆ بەڕێز لاهور شێخ جەنگی ئەوەیە تا چ رادەیەك لەو پۆستەی هەتانە دەتوانن یارمەتی ئێمە بدەن بۆ بەرەنگاربونەوەی مەترسیەكانی سەرمان بەدابین كردن و ئاڵوگۆری هەواڵگری لە پێناو ڕێگری لەوەی خەڵكانی ئەوروپا كاریان تێبكرێت لە لایەن گروپەكانی ڕۆژهەڵاتی ناوەراستەوە و لەكۆتاییدا ڕاگرتنی كارە تیرۆرسیەكان لەسەر وڵاتە ئەوروپیەكان   

وەڵامی لاهور شێخ جەنگی : ئاڵو گۆڕی زانیاری هەواڵگری كارێكی زۆر گرنگە بۆ بەرەنگاربونەوەی تیرۆرستان ، ئەگەرچی جاران دەزگا هەواڵگریەكانی وڵاتان زانیاریەكانیان لای خۆیان دەپاراست، بەڵام ئێستا تیرۆریزم بۆتە كێشەیەكی جیهانی(ناوچەی لۆكاڵی نیە) بۆیە گرنگە كە دەزگا هەواڵگریەكان زانیاری ئاڵوگۆڕ بكەن بەتایبەتی بۆ ئێمە كە لە ناوەراستی روداوەكانداین و 950 كم سنورمان هەیە لەگەڵ داعش، و زیاتر لە 3000 دەستگیركراومان لایە لەم 3 ساڵەی پێشودا دەستگیركراون لەكاتی شەردا یان شانەی نوستو بوون .
بۆیە ئێمە لەشوێنێكی زۆر گرنگداین و دەتوانین ببیەنە هاوكار و یارمەتیدەری  یەكێتی ئەوروپا،  لەئێستادا پەیوەندیمان لەگەڵ چەندین دەزگای هەواڵگری ئەوروپیدا هەیە، وە زۆرگرنگە بۆ یەكێتی ئەوروپا كە بەشداربن لەگەل ناوەندە ئەمنیەكانی ئێمەدا لە ناوچەكەدا بۆ ئەوەی بتوانن هەرەشەكان زوو دەستنیشان بكەن . ئەندامەكانی ئەوگروپانە دەتوانن بەئاسانی ڕاهێنان لەبەرەكانی جەنگ لە عێراق و سوریادا بكەن و پاشان بگەڕینەوە ئەوروپا و كاری تیرۆرستی ئەنجامبدەن وەك و ئەوەی بینیمان لە برۆكسل ی پایتەختی بەلجیكا روی دا 2 مانگ لەمەوبەر ، یان ئەوەی لە پاریس رویدا و ژمارەیەكی زۆر قوربانی لێكەوتەوە ، من هانی وڵاتانی یەكێتی ئەوروپا دەدەم كەبێن و بەشداربن لەگەڵ دەزگا هەواڵگریەكانماندا لە عێراق و كوردستاندا بۆ دەست نیشانكردنی مەترسی و هەرەشەكان پێش رودانی كارەساتەكان وەكو پێشتریش ئاماژەم پێدا .
ئەمە ڕێگایەكی زۆر باشە بۆ كەمكردنەوەی هەرەشەكان .

وە هانی یەكێتی ئەوروپادەدەم كە یارمەتیمان بدەن لە هاوكاریكردن و هێشتنەوەی ئەو1.800.000 یەک ملیۆن و هەشتسەد هەزار ئاوارەیەی، كە لەناوچە سونەكانی عێراق هەڵهاتنوون و نیشتەجێ ی هەرێمی كوردستان بوون . وەك دەزانین هەرێم بەقەیرانی دارایی تێدەپەڕێت هاوكاری كردنمان لە هێشتنەوەی ئەو ژمارە زۆرەی ئاوارە دەبێتە ڕێگر لە كۆچكردنیان بۆ وڵاتانی ئێوە لە ئەوروپا یان لە ناوچون و خنكانیان لەكاتی سەفەركردنیان . ئەگەر ئێمە بتوانین شوێنی نیشتەجێ ی گونجاو و خزمەتگوزاری تەندروستی و خوێندن بۆ ئەم ئاوارە زۆرە دابین بكەین لەخاكی كوردستان رێگایەكی  باشە بۆڕێگری كردنیان لە كۆچكردنیان بۆ ئەوروپا ، بەپێی ئەزمونی خۆمان ئەوەمان بۆ دەركەوتووە كە لەنێو ئاوارەكان شانەی نوستوو هەیە كەلەكاتی هاتنیان نەمان ناسیونەتەوە لە نێو ئاوارەكاندا و ئەم شانەیه پەیوەندیان هەبووە بە داعش و گروپە تیرۆرستەیەكانی تر . یەكێتی ئەوروپا لەگەڵ هەندێك وڵاتی وەكو ئەردەن توركیا، لوبنان و یۆنان كاریان كردووه و هاوكاریان كردون بۆ جێكردنەوەی ئاوارەكان بەڵام دیارە ئێمە كارمان بۆئەوە نەكردووە بۆڕاكێشانی ‌سەرنجی یەكێتی ئەوروپا تا یارمەتی حكومەتەكەمان بدات لەكاتێكدا بە قەیرانی دارایی دا دەرۆین و پێشمەرگە ئازاكانمان لە بەرەكانی خەنگ مووچەیان وەرنەگرتووە بۆ ماوەی 3 مانگ ، بۆیە پێموایە ئەمەش ڕێگایەكە بۆئەوەی یەكێتی ئەوروپا بەشداربێت لەگەڵمان و یارمەتیمان بدات لەكێشەی ئاوارەكاندا كە بۆماوەی 2 ساڵ سان بەشانی شەری داعش لەگەڵماندایە و بەمەش كیشەكان دەتوانرێت لە ئەوروپا دوور بخرێتەوە .


هاوپەیمانان كارێكی مەزنیان كردووە بەهاوكاریكردنی پێشمەرگە بەڵام ئەوە لەبیرمەكەن ئەم جەنگە بەردەوامە و پێشمەرگەش پێویستی بەچەك و تەقەمەنی و ڕاهێنانی زیاتر هەیە چونكە ئەم جەنگە درێژ خایەنە و دەبێت ئامادە بین بۆی ، ئەم كارەش لە شەو و ڕۆژێكدا ناكرێت و دەبێت لەڕوی ئایدۆلۆجیشەوە بەرەنگاری بینەوە ئەگینا هەمیشە ڕوبەروی ئەم جۆرە گروپانە دەبینەوه .
بۆیە یەكێتی ئەوروپا دەتوانێت هاوكاریمان بكات  بۆ لەناوبردنی داعش لە خاكی خۆمان تا تەشەنە نەكەن بەرەوە ئەوروپا .

بەڕێوبەری پانێڵەكە هەردوو پێشنیارەكەی لاهور شێخ جەنگی بەرز نرخاند و بەڵێنی دا كە بیگەیەنێتە حكومەتی هۆڵندا و داوای لەهاوكارە ئەوروپیەكان كرد ئەوانیش بیگەیەننە حكومەتەكانیان و دەستەی ئەوروپا و نوێنەرایەتی باڵا و یەكێتی ئەوروپا كە ئەوانیش هاوكاریكردنی هەرێم بۆ هاوكاری ئاوارەكان و هەماهەنگی كردن لە نێوان دەزگا هەواڵگریەكان .
یەكێك لە ئامادەبووەكان بەناوی E.L كە لە ناوەندی نێودەوڵەتی دژەتیرۆ لە هۆڵندا كاردەكات ئاماژە بەوە دەكات لە %100 هاوڕایە لەگەل شیكاریەكەی بەڕێز لاهور شێخ جەنگی لەسەر ناوچەكە كە پشت گیری كراوە بە توێژینەوەی زانستی كە بایەخدەدات بە بەرەنگاربونەوە تیرۆر و ئاماژە دەكەن كە بەشداری خەڵك لەروی سیاسیەوە دابینكردنی كار، خزنمەتگوزاری تەندروستی و ئارامی گرنگە بۆ دورخستنەوەی خەڵكی لە تیرۆر .هاوكاری یەكێتی ئەوروپا و وڵاتانی خۆرئاوا گرنگە ، بەڵام دەمەوێت لە بەڕێزیان بپرسم بۆچی زۆرێك لەهاوڵاتیانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بەگومانن لە مەرامی وڵاتانی رۆژئاوا ئەم بابەتە زۆر گرنگە بۆ هەردولامان بۆیە داوا لەبەڕیزتان تیشك بخەنە سەری .

كاتێك بەشداری دەكەن لەكاروباری وڵاتانی ڕۆژهەڵاتی ناوەراست و بەمەرامی ئیستعماری دەزانن، چۆن دەتوانی هاوڵاتیان چ شیعە . سوننە یان كورد باوەڕپێبێن كە نیەتی ئەم بەشداری كردنە دەرەكیە لەم بوارەدا تەنها بۆ بەرەنگاربونەوەی داعشه بە شێوەیەكی سەركەوتوو .

وەڵامی لاهور شێخ جەنگی :من دەتوانم قسە بەناوی عێراقەوە بكەم نەك هەمووڕۆژ هەڵاتی ناوەراست و دەڵێم كە لە ئەزمونی خۆمانەوە فێربوین لەهەڵەكانمان ، كاتێك داوامان لەهاوپەیمانان كرد عێراق جێبهێڵن لە ساڵی 2011 دا  دۆخەكە بەرەو خراپترچوو. پێش ئەوە كارەكان باش دەڕۆیشت بەڵام خەڵك باوەڕی وابوو دەتوانن وڵات بەڕێوە ببەن  و هاوكاری یەكتربكەن، بەڵام سەلماندمان كە هەڵەین. بۆیە لە ئێستادا بەشێك لە شیعە و زۆربەی سوننە (لەبەرئەوەی ڕۆژانە ئاگاداری سەركردەی عەشیرەتە عەرەبە سونەكانم) و زۆر بەی كورد (%99) لەگەڵ ئەم هەماهەنگی و هاوكاریەی هاوپەیمانان و خۆرئاوان .

چونكە بۆمان دەركەوت كە توشی كێشە لەدوای كێشە دەبین و ئامادەنین مامەڵە و گفتوگۆ لەگەڵ یەكبكەین. كاتێك هاوپەیمانان عێراقیان جێهێشت و خستیانە دەستی سیاسەتمەدارە ناكامڵەكانەوە كە لە لەدوای ساڵی 2003 دروستبوون. عێراق وڵاتێكی فرە نەتەوە و فرە دین و مەزهەبە بۆیە پێویستی بەكەسانێكی سیاسی هەیە كە  شارەزاییەكی قوڵیان لە سیاسەتی عێراقدا هەبێت نەك بەم سیاسیە ناشارەزایانە ، بۆیە دڵنیان عێراق پێشوازی لەم جۆرە هاتنە ناوەوانەی ڕۆژئاوا دەكات .
لە میانەی پرسیارێكدا لەلایەنی بەڕیوبەری پانێڵەكەوە بۆ ئەم بەرپرسەی دژەتیرۆری ئەوروپا كە تا چرادەیەك دەتوانن هاوكاری و هەما هەنگی لەگەڵ دەزگا هەواڵگریەكانی كوردستان و عێراق بكەن و ئایا پەرەسەندنی پەیوەندی هەیە ؟


لەوەڵامدا بەرپرسەكەی دژەتیرۆری ئەوروپا رایگەیاند كە ، بەتایبەتی دوای پەلامارە تیرۆریستییەكانی برۆكسل بوارێكی زۆر هەیە بۆ پەرەپێدانی پەیوەندییەكانی نێوان دەزگا هەواڵگرییەكانی ئەوروپا لەگەڵ عێراق و كوردستاندا.
ئاماژەی بەوەشكرد كە سەردان و پەیوەندی لەئێستادا هەیە تارادەیەك لەم نێوانەدا، بەڵام زۆر نهێنییە و پێدەچێت بۆ پارێزگاری لە بەرژەوەندی وڵاتەكان بێت كەبۆچونی ئەم شارەزایە هەڵەیە. وە گرنگە لەم قۆناغەدا هاوكاری هەرێم بكرێت بۆ پێداویستی ئاوارەكان و نابێت لەوە زیاتر ئەم پێویستیە پشتگوێ بخرێت.

زانا شێروانی سەرۆكی بۆردی كورد پرسیار بۆ لاهور شێخ جەنگی: 
ئایا پەنجەمۆری گومانلێكراوەكان و گیراوەكانی تیرۆریستان وەردەگرن و ئاڵوگۆڕی بكەن لەگەڵ یەكێتی ئەوروپابۆ رێگریكردن لە كردەوەی تیرۆریستی؟ پرسیارێكی تریش ئایا هاوپەیمانەكان هاوكاریتان دەكەن بۆ ئازادكردنەوەی رەقە و موسڵ بەچەكی قورس؟ یاخود لەرووی داراییەوە؟ وە هاوكاری لەرێگای تەكنەلۆجیاوە دەكرێت؟ چونكە ژمارەیەكی زۆری داعش نزیكەی 13 هەزار ئەوروپین و دوای لەناوچوونی داعش لەوانەیە بگەڕێنەوە.

دلاوەر بەخێرهاتنی گەرمی لاهوری شێخ جەنگی كرد و پرسیاری ئاراستە كرد كە هاوپەیمانان باسی ئازادكردنی موسڵ دەكەن، بەڵام پلانی دوای داعشیان نیە بۆی، ئایا ئێوە پلانتان هەیە بۆ موسڵی ئازادكراو؟ ئەگەر هەتانە پلانەكە چیە؟

وەڵامی لاهور شێخ جەنگی بۆ زانا شێروانی: سەبارەت بە وەرگرتنی پەنجە مۆر، بەڵێ هەماهەنگی هەیە لە ئیستادا گیراوەكانی داعش و بەركەوتەكانیان پەنجە مۆریان لێوەردەگیرێت و لەگەڵ ئەمریكی و ئەوروپیەكاندا ئاڵوگۆڕ دەكرێت و ئەم كارە لەلایەن ئەمریكییەكان و لایەنی ترەوە دەكرێت بەهاوكار ئێمە. سەبارەت بەهاوكاری بۆ رزگاركردنی رەقە و موسڵ، رزكردنی ئەم دوو ناوچەیە زۆر گرنگە چونكە لەدەستدانی ناوچەیەكی زۆری ئەم گروپەیە.چونكە ناوچە بۆ داعش گرنگە بۆ پروپاگەندە لە میدیاكانەوە و هەڵخەلەتاندنی گەنجانی ئەوروپا بۆچوون بۆ خەلافەتەكەیان. بۆیە داعش لەمیدیاوە كاری زۆر دەكات و وە ئێمە كاری جدیمان نەكردووە بۆ بەرەنگاربوونەوەی میدیاكەیان. بۆیە كردنە دەرەوەی داعش لەم دوو شارە یان یەكێكیان دەبێتە سەرەتای لەناوچونیان وەك رێكخراو نەك ئایدۆلۆجیا.

سەبارەت بە پلان بۆ موسڵی دوای داعش، ئەگەر پلانمان نەبێت بۆ شارەكە باشترە هێرشەكە نەكرێت، چونكە ئەم كارە پێداویستی دەوێ و حكومەتی عێراقیش لە ئیستادا توانای كەمە. پێكهاتەی شاری موسڵیش ئاڵۆزە و قبوڵی ئەوە ناكات میلیشیای شیعە بچێتە ناو شارەكەوە و سوپای عێراقیش لاوازە. لەئێستادا تەنها هیزی پێشمەرگە و میلیشیا شیعەكان بەتوانان بۆ ئەو كارە، بەڕای من رزگاركردنی رەقە خێراتر دەبێت لە موسڵ و هاوپەیمانانیش ئیستا تەركیزیان زیاتر لەسەر رزگاركردنی رەقەیە لە پێشدا، بۆهاوكاری دارایش ئەمریكا هاوكەرییەكی دابین كردووە نزیكەی 400 بۆ 500 ملیۆن دۆلارە بۆ هێزەكانی پێشمەرگە تا بەشداری لە پرۆسەی ئازادكردنەوەی شاری موسڵدا بكەن،  ئەم پارەیەش بەشێكی بۆ موچەكانیان دەبێت و بەشێكی تریشی بۆ پێداویستی تر دەبێت ، وە هیوادارم یەكێتی ئەوروپاش بەشداری بكات بۆ هاوكاری پێشمەرگە وەك چۆن ئەمریكا ئامادەیی دەربڕیوە، دواكەوتنی موچەی پێشمەرگە وا دەكات خەمی ماڵ و مناڵیان بێت و تەركیزیان لە رووبەرووبوونەوەی داعش كەمتربێتەوە، بۆیە گرنگە هەموو وڵاتان بەشداربن لەهاوكاریكردنی پێشمەرگە چ لە رووی دارایی یان هەر روویەكی ترەوە بێت.

لەوەڵامی دلاوەریشدا، لاهور شێخ جەنگی ئاماژەی بەوەدا كە پلانی موسڵ دەبێت لەلایەن هاوپەیمانانەوە دابنرێت، چونكە ئەوان تەنسیق لەنێوان هێزی پێشمەرگەو هیزەكانی عێراقدا دەكەن. بەڵام گرنگە پلانێكی باش هەبێت و دەبێ كار لەگەڵ كەسانی ناوخۆی موسڵێش بكرێت و پلان بۆ دابینكردنی خزمەتگوزارییان بكرێت.
چونكە موسڵ شارێكی گەورەیە و نزیكەی 3-4 ملیۆن دانیشتووی هەیە و دووەم گەورەترین شاری عێراقە.

شاسوار: پرسیاری كرد دەربارەی پەیوەندی نێوان دەزگای زانیاری و یەكێتی ئەوروپا؟ چ جۆرێكە؟


وەڵام: لەگەڵ چەند وڵاتێكی ئەوروپی پەیوەندی زانیاریمان هەیە، بەڵام لەگەڵ یەكێتی ئەوروپا نیمانە تا ئێستا و بەخێرهاتنی بەستنی پەیوەندیش دەكەین لەگەڵ یەكێتی ئەوروپا. بۆ یەكێتی ئەوروپاش ئێمە باشترین هاوبەشین بۆ ئەو هەماهەنگییە چونكە 950 كیلۆمەتر سنورمان هەیە لەگەڵیان، ئەزمونی باشمان هەیە لەشەڕكردن و بەرەنگاربوونەوەیان لە دوو ساڵ و نیوی پێشوودا و كورد یەكەم هێزبوو توانی داعش بشكێنێت بۆیەكەم جار و سەلماندی كە داعش ئەو هێزەنیە كەلە راگەیاندنەكانەوە بانگەشەی بۆدەكرا.
بۆیە بە بەشداریكردنیان لەگەل هێز و ناوەندە ئەمنییەكانماندا دەتوانن زۆر سودمەند ببن، زۆریان دەستبكەوێت چونكە ئێمە داعشە دەستگیركراوەكانمان لەدەستە و ئەو كەرەستانەمان لەبەردەستایە كەلەبەرەكانی جەنگ دەستمان كەوتووە. بۆیە لەداتاكانی بەردەستمان سودمەند دەبن و هانیان دەدەم كە پەیوەندیمان لەگەڵ ببەستنو وەك هاوبەشێكی جدی سەیرمان بكەن لەشەڕی دژ بە تیرۆردا.
 بەڕیوەبەری پانێڵ لەسەر ئەم پرسیارە وتی، یەكێتی ئەوروپا دەزگای هەواڵگری خۆی نیە بەڵكو زیاتر لەسەر ئاستی وڵاتەكانی ئەوروپا ئەو دەزگایانە ئیش دەكات و ژمارەیەكیشیان لەگەڵ كوردستان و عێراق پەیوەندییان هەیە. ئەوروپا هەرچەندە سیاسەتی دەرەوەی هەیە بەڵام بەو ڕادەیەی لەسەر ئاستی وڵاتەكان پێشكەوتوو نیە.


پرسیاری زانا: ئەگەر سەرەتا رەقە ئازادبكرێت پێویستە یارمەتی پەیەدە بدرێت؟وە پێویستە ئەوروپا رۆڵی هەبێت لەسەر دەستگیركردنی پەرلەمانتاری كورد لە توركیا كە هاوڵاتیان دەنگیان پێداوە و لەسەر هاوكاری توركیاش بۆداعش، لێسەندنەوەی متمانە لە پەرلەمانتارانی كورد پێویستە ئیدانە بكرێت لەلایەن یەكێتی ئەوروپاوە وەك چۆن ئەمریكا ئیدانەی كرد، من خۆم ئەم باسەم وروژاندووە لەپەرلەمانی هۆڵەندا، هاوڕام لەگەڵت یاسای لابردنی حەسانەی سەر پەرلەمانتاران دەبێتە هۆی دەستگیركردنی پەرلەمانتارە كوردەكانی HDP و رێگا خۆشدەكات بۆ ئەردۆگان تا سیستمە سەرۆكایەتییەكەی بچەسپێنێت و دەسەڵاتی زیاتربێت. بەداخەوە لەئێستادا ئەوروپا تەنها باسی كێشەی ئاوارەكان لەگەڵ توركیادا دەكات و هەموو وڵاتانی ئەوروپا پێویستە هەوڵ بدەن كێشەی ئاوارەكان چارەسەربكەن و توركیاش پێگەیەكی ستراتیجی هەیە لەم نێوەندەدا بەڵام بەداخەوە توركیا كارتی فشاری ئاوارەكان خراپ بەكار دەهێنێت. هەرگیز نابێت چاوپۆشی لە تاوانەكانی توركیا دژی كورد بكرێت یاخود پشتكردنەكەی لە پرۆسەی ئاشتی و پێشێلكردنی مافەكانی مرۆڤ، ئەمەش كارێكی قێزەونە كەبەدەر لەمانە ئەوروپا باسی لابردنی ڤیزا دەكات بۆ توركیا و نزیكبونەوەی لەبوون بە ئەندامی یەكێتی ئەوروپا.


وەڵامی  لاهوری شێخ جەنگی
: سەبارەت بە یەپەگە، هاوپەیمانان لەئێستادا هاوكارییان لەگەڵ دەكەن و راهێنانیان پێ دەكەن. لەچەند شوێنێكی وەكو عەزاز و بەنداوی تشرین بینیمان كە هاوپەیمانان هاوكاری هێزەكانی سوریای دیموكراتیان كرد كە یەپەگەشی تێدایە.

بەم دواییانە بەرپرسێكی باڵای سەربازی ئەمریكا سەردانی ناوچەكەی كرد و باسی لە ئازادكردنی ناوچەكەی لەژێردەستی داعش كران وەكو رەقە و فبیج و یەپەگە راستەوخۆ پەیوەندیان هەیە لەگەڵ هاوپەیمان‌ لە ڕۆژئاوا . بۆیە دەتوانم بڵێم هاوكاری دەكرێت بەڵام ئەم بابەتە هەستیاری دروسكردووە لای توركیا بەڵام پێویستە دڵنیابنەوە لەوەی رودەدات لە رۆژئاوا هەرەشە نیە بۆ سەر توركیا و لەم ساڵانەی دوای یشدا هیچ هێرشێك بۆسەر خاكی توركیا ئەنجامنەدراوه لە رۆژ ئاواوە بەڵكو لە سنورەكانی ترەوە بووە ، هیوادارم و هانی توركیا دەدەم كە نزیك ببنەوە لە یەپەگە و بە هاورێی خۆیانی بزانن نەك دوژمن هەماهەنگی دروست بكەن .

ئەوەی یەپەگە دەیكات مایەی  شانازیه و زۆر كاریگەری لەشەرەكە یان دژی داعش وەك چۆن لەكوردستانی باشور پیشمەرگە كاریگەرترین هێزی تێكشكێنەری داعشە .

شاد نوری پرسیار دەكات : ‌ستراتیجی ئەمریكا لە عێراق خۆیلە 3 لایەن دەبینێتەوه 1-هێرشی ئاسمانی 2-هێزی زەمینی 3- ڕاهێنان بە هێزەكان .
بەڵام ئەمە لە سوریا بەدی ناكرێت . هێرشی ئاسمانی هەیە بەڵام لەو‌ە ناچێت زۆر كاریگەربن . هەرچەندە هێزی ئاسمانی روسیاش دەستی كردووە بە بۆردومان بەڵام ئێستاش داعش زۆربەی ڕێگاسەرەكی و نێودەوڵەتیەكانی بەدەستەوەیە بەتایبەتیش سێگۆشەی رەقه،‌ موسڵ، سنوری توركیا . ئایا ئەمریكا ئێمە بەكاردەهێنیت یان بەجدی ئەیەوێت داعش لەناوبەرێت .

پرسیار: بەڕێز لاهور شێخ جەنگی  وەكو دەزانین پێشمەرگە پارێزگاری  خاكی هەرێمی كوردستان و ناوچەكەیە، وڵاتانی رۆژئاوا یارمەتی لۆجیستی هێزی پێشمەرگە دەدەن. ئایا ئەو یارمەتیان بەچی میكانیزمێك دابەشدەكرێت ؟ 


وەڵامی بەڕێز لاهور شێخ جەنگی بۆ شاد نوری
:هەرچەندە من ناتوانم قسە بۆ ئەمریكا بكەم بەڵام ئەوەی دەیبینی  ئەوەیە كە بەبێ یارمەتی ئەمریكا نەماندەتوانی ئێستا لەبەردەم ئێوەدابم ، بە یارمەتی هاوپەیمانان و پێشمەرگە ئازاكان حكومەتی هەرێم توانی دەربازی هێرشەكانی داعش بێت .
بۆ وەڵامی پرسیارەكەی ئەو هاوڕێیەی تر : لە رابردوودا نایەكسانی هەبوو لە دابەشكردنی چەك و یارمەتی بۆ پێشمەرگە لە ناوچە جیاوازەكاندا بەڵام لە ئێستادا هەوڵمانداوە چارەسەری ئەم كێشەیە بكەین .

پرسیار:ئایا كۆنە بەعسیەكان ڕۆڵی چۆنیان دەبێت لەدواییدا و بەتایبەت لەناو سوننەدا ؟
وەڵام : بەعسیەكان پەیوەندی بەهێزیان هەبوو داعشیان بەكاردەهێنا بەڵام نەیان توانی بەتەواوی كۆنترۆڵی گروپەكە بكەن و بینیمان داعش چەندین كەسیان لێ كوشتن، بۆیە بەعس دەورێكی زۆر سەرەكیان نیە .
پرسیار :ئیدانەكردن كافی نیە ئایا بۆ بۆ ئەوروپا هێشتا ڕێككەوتن دەكات لەگەڵ توركیا كەبەرەو  دیكتاتۆریەت دەچێت ؟ چۆن هاوكاری ئاوارەكان دەوەستێنێت؟ چۆن دەتوانی خەڵك دڵنیا بكەی هاوپەیمانان نیەتیان پاكە ؟
وەڵام : كورد لەچوارچێوەیدا هاوڕێی زۆر دڵسۆزی نیە ، بۆیە بە بونی هاوپەیمانان دڵنیایمان دەداتێ و پێشوازی لێدەكرێت، بەعەرەبی سوننەش ئەوەی لە ئێستادا بەرامبەریان دەكرێت وایان لێدەكات كە رازیبن بەهاتنی هاوپەیمانان .

پرسیار : پاش بەخێر هاتن ئایا ئەم رەوشە چەق بەستوەی هەرێم لەناوخۆو پەكخستنی پەرلەمان و خراپی پەیوەندی لەگەڵ بەغداد سەرەتای شەڕی داعشە؟
وەڵام : لایەنە سیاسیەكان لەكوردستان كێشەیان هەیه و پەرلەمان كارناكات ، بۆیە پێویستە سەرەتا پەرلەمان كارابكرێتەوە و ئەندامان و سەرۆكی پەرلەمان ڕێگا بدرێت بچنەوە سەركارەكانیان ‌.
ئەم ئەم ڕێكەوتنەوەی نێوان یەكێتی و گۆڕانیش هیوایەكە بۆ چارەسەری رەوشە چەق بەستووە‌كه و هیوادارین بەشداربن لە گفتوگۆكردن لەگەڵ پارتی دیموكراتی كوردستان  تا كێشەكان چارەسەربكرێن .

وەكو بینیمان لە بەغداد كێشە سیاسیەكانیش هەرەشە یە لەسەر وڵات شان بەسانی داعش .
بەڕێوبەری پانێڵ پرسیارێكی ئاراستە كرد :

پرسیار : بەڕیزتان وتان دیلی داعشتان لایە ، ئایا بێگانەیان تێدایە؟ 
چۆن مامەڵەیان لەگەڵ دەكرێت ؟

پرسیار: دەربارەی لیبیا ، شەری دژی داعش لە عێراق و سوریا لەوانەیە وابكات لە شوێنێكی تری وەك لیبیا دەربكەون یان ئەوەكێشەی ناوخۆیین ؟
وەڵام : ئەوانەی خەڵكی دەرەوەن ئەچنە ڕیزی داعشەوە بەشێوەیەك مێشكیان شۆراوە كە شەڕ دەكەن تا مردن بۆیە بەدەگمەن دیل دەكرێن، چەند كەسێكی بیانی دیل بوون بەڵام بەهاوكاری وڵاتەكانیان رەوانە كراونەتەوە تا لەوێ دادگایی بكرێن .
بەڵام دیلەكان خەڵكی ناوچەكەو ڕۆژ هەڵاتی ناوەراستیان زۆر تێدایە .

وەڵام : قەیرانی لیبیا زۆر گرنگە ، ئەبینین قەیرانی كۆچكردنیش ئاراستەی گۆڕاوە بۆ لیبیا، گەمارۆدانی داعش بە تایبەتیش بەنزیك بونەوەی پرۆسەی ئازادكردنەوەی رەقە و منبیج وای لە سەركردەكانی داعش كردووە كە وڵاتێكی ئارامتر بدۆزنەوە بۆئەوەی بەردەوامبن ، وەبەدوای شوێنێكدا دەگەڕێن كە سەرچاوەی دارایی نەوتی هەبێت و وە بەندەری دەریای هەبێت چونكە بۆیان دەركەوت لە عێراق و سوریا دەتوانرێت دەورە بدرێت و دەرچەی دەرزبازبونی ئاویان نیە . وە لیبیا نزیكە لە ئەوروپاشەوە كە بۆ داعش ئاسانە بپەڕنەوە ، بۆیە ئەگەر ناوچەی زیاتر لەدەست بدەن شوێنی داهاتویان ئەفریقاو بەتایبەتیش لیبیا دەبێت .

پرسیار : چۆن دەتوانن هاوكاری ئەوروپا بن لە شەڕی داعش لە كاتێكدا لە كوردستانا شەری ڕاستەقینەی مەیدانیە و لە ئەوروپاش زیاتر لەسەر ئاستی هەواڵگریە .؟
وەڵام : ڕاستە ئێمە لەبەرەكانی جەنگ شەریان لەگەڵ دەكەین بەڵام ئەزمونی زۆرمان بەدەست هێناوه لەدۆزینەوەی پلانەكانیان بۆ هێرشكردنە سەر شارەكان و لەدەست نیشان كردنی شانە نوستووەكانیان و تۆرەكانیان بۆیە ئەوروپا دەتوانن سود لەو ئەزمونەمان وەربگرن و ئاڵگۆری هەواڵگریی بكەین و تائێستاش چەندین جار یارمەتیمانداون .
پرسیار : پاش سوپاس كردنی لاهور تاڵەبانی بۆ زانیارە بەسودەكان ، ئایا چەند دەبێت بووەستین بۆ ئازاد كردنی موسڵ ؟ 
وەڵام : پێشتر باسم كرد ، ئاسان نیە ئەبێ سوپایەكی باوەڕپیكراو هەبێت و خەڵك متمانەی پێبكات بۆیە لەوباوەرەدام دوابكەوێت .
پرسیار : ئایا مەترسی لەسەر هەولێر و كەركوك ماوە لەلایەن داعشەوە ؟
وەڵام : لە ئێستادا سنورەكانمان بەهێزتر و پارێزراوتر كردووە بەڵام ئەمە ئەوە ناگەیەنێت كە هەرەشە نەماوە لەسەر كەرك و هەولێر .
ناكۆكی سیاسی بەغداش لەوانەیە ئەم شەرەی داعش زیار گەرمبكات و زیندوی بكاتەوە لەهەندێك ناوچە ‌مەترسی زیاد دەكات  ، لەئێستادا هێزە ئەمنیەكان ئەركێكی قورسیان هەیە لە پاراستنی ئەمنی شارەكان و هەفتانەش كەسانی لایەنگر و شانەی نوستوی داعش دەستگیردەكرێن .
پرسیار : ڕای بەڕێزتان لەسەر ڕیفراندۆم چیه ؟
وەڵام : ڕیفراندۆم پێشتر لە ساڵی 1991 و 2005 كراوە لە كوردستان و ئەگەری ئەم جارەش بكرێت بەدڵنیاییەوە خەڵك دەنگ بۆ سەربەخۆیی دەدات، بەڵام پێویستە لە كاتی گونجاودا بكرێت ، لەم كاتەدا كە قەیرانی دارایی هەیە و حكومەت توانای نیە موچەی پێشمەرگە بدات  و هاوكاری هاوپەیمانان چەك و تەقەمەنیش نابێت بۆ پارێزگاری لەوڵات بۆیە پێویستە زۆر بە وریایی و حەكیمانە قەرار بدەین ، دراوسێكانمان هەموی دژی سەربەخۆیی كوردستانن . پێشتر لە ساڵی 2005 كە كرا ئەنجامەكەی زۆر ڕونە و  دیارە خەڵك چی دەوێت ، پێویستە لایەنەكان تەباو هاوڕا بن پێش ئەوەی ڕیفراندۆم باس بكرێت كە لە ئێستادا كێشە هەیە لەنێوان چەند لایەنێكدا بۆیە هەنگاوەكانی سەرەتا بۆ ڕیفراندۆمی سەربەخۆیی  پێویستە كاراكردنەوی پەرلەمانبێت، گفتوگۆی نێوان لایەنەكان بێت و پلانی دارایی بەهێزبێت ، نابێت باز بەسەر ئەم هەنگاوانە دا بنرێت و ریفراندۆم بەكاربهێنرێت وەك كارتێكی سیاسی .
وەڵام : دەربارەی كێشە لەسەر ناوچە ناكۆكی لەسەرەكان نمونەمان هەیە بەمدواییانە لە دوزخورماتوو كە كێشە لەنێوان میلشیای شیعە و پێشمەرگە  لەسەر شوێنەكە بەرپابوو . 
دوورنیە دوای داعش شیعە و سونە یەك بگرن دژی كورد ، بەڵام ئەم ناوچانە بەخوێن ڕزگاركراون قوربانی زۆرمان بۆداوە ، 12 ساڵماندا بە حكومەتی عێراق كە مادەی 140 ی دەستوری جێبەجێ بكرێت و هاوڵاتیانی رەسەنی ئەوناوچەیە بگەرێنرێنەوە بۆ شوێنەكانی خۆیان ، بەڵام بەداخەوە حكومەتی عێراق چەندین لەمپەری دروستكرد بۆ جێبەجێ نەكردنی لەوانە دابین نەكردنی پارە لەلایەن وەزارەتی دارایی یەوە .
پیشمەرگە ئەوناوچانە چۆڵناكات و خەڵكیش هەموو دەیانەوێت لەژێر سیبەری پێشمەرگەدا پارێزراوبن ، دوایی حكومەتی عێراق دەتوانێت مادەی 140 جێ بەجێبكات و ڕیفراندۆم بۆ كەركوك لەلایەن دانیشتوانەكەیەوە ئەنجامبدرێت و پێشمەرگەش بمێنێتەوە .
پرسیار :ئایا ئاوارە عەرەبەكان دەگەڕێنەوە بۆ ناوچەكانیان ؟
ئەمە قەیرانیكی مرۆییە و ناتوانرێت بەزۆر كەسانێك بگێڕینەوە كە هەموو شتێكیان لەدەستداوە هەرچەندە كاری هێزە ئەمنیەكانمان گرانتردەبێت .
پرسیار : بۆڕێگا لە یارمەتیدانی داعش ناگیرێت ؟
وەڵام : هاوپەیمانان چەندین جار كردیانە ئامانج بەتایبەت ڕێگای ڕەقە و موسڵ و پاڵاوگەكانیان كردنە ئامانج .
پرسیار :ئایا ڕوسیا یارمەتی پێشمەرگە دەدات ؟
وەڵام : ئێمە هاوكاری لە هاوپەیمانان وەر دەگرین لەبەرئەوەی روسیا بەشێك نیە لەم هاوپەیمانیە ، یارمەتی پێشمەرگە نادەن بەڵام یارمەتی سوپای عێراق دەدەن وە روسیا لە سوریا چالاكی و هێزی زەمینی هەیە بۆیە لە عێراق چالاك نیە .
پرسیار : ئایا چی ئەكەن بەرامبەر ئەو مەلایانەی توندرەوی بڵاودەكەنەوە ؟
وەڵام : وەزارەتی ئەوقاف و كارو باری ئاینی لێپرسینەوە لەگەڵ ئەو مەلایانە دەكات كە توندرەوی لە مزگەوتەكانەوەبڵاو دەكەنەوە .
پرسیار : راتان چیە لەسەر خەندەقی نێوان رۆژئاواو باشور ؟
وەڵام : ئێمە ئیدانەی ئەوكارە دەكەین ، ئێمە لەكاتێكدا سایكس پیكۆ مەحكوم دەكەین و دەڵێین تەواوبوە دوای 100 ساڵ بەڵام خۆمان سنور جیادەكەینەوە زۆر هەڵەیە و لەبەرژەوەندی دوژمنەكانمانە .
براكانمان و خوشكەكانمان لە رۆژئاوا پێویستیان بەیارمەتی و هاوكاری ئێمەیە و پێویستیان بە كەرەستەو پێداویستی پزیشكی و خۆراك و كەرەستەی سەرەتاییەكان هەیە و ئێمە دەبێت هاوكاریان بكەین .
لەكۆتایدا بەڕێوبەری پانێل زۆر سوپاسی بەڕێز لاهور شێخ جەنگی كرد بۆ ئەو دەرفەتە و زانیاریە بەسودەكانی .
     ‌   ‌   ‌   ‌       ‌   ‌  ‌           ‌    








زۆرترین خوێنراو